Bs.Nguyễn Trung Hiếu - 

I. Giải phẫu và Sinh cơ học khớp cổ chân

Khớp cổ chân là một khớp chịu lực quan trọng, hoạt động như một bản lề phức tạp, cho phép thực hiện các vận động thiết yếu cho việc đi lại.

1. Vai trò Chức năng

• Vận động ba mặt phẳng: Khớp cổ chân không chỉ đơn thuần là gập-duỗi (DorsiflexionPlantarflexion) mà còn thực hiện các vận động xoay, nghiêng, cho phép thích nghi với các bề mặt không bằng phẳng.
• Chịu tải lớn: Khi đứng, khớp chịu lực bằng trọng lượng cơ thể. Tuy nhiên, trong quá trình đi bộ, đặc biệt là ở giai đoạn đứng giữa (mid-stance), lực chịu tải có thể lên đến 4 lần trọng lượng cơ thể. Điều này đòi hỏi cấu trúc xương và dây chằng phải cực kỳ vững chắc.

2. Tầm vận động và độ chính xác

• Tầm Vận Động (Range of Motion - ROM): Bình thường, gấp mặt lưng (Dorsiflexion/Duỗi) khoảng 20 và gấp mặt gan chân (Plantarflexion/Gấp) khoảng 40.
• Yêu cầu Chức năng: Để có dáng đi bộ bình thường, một người cần tối thiểu 10 gấp mặt lưng (duỗi). Mất đi tầm vận động này sẽ gây ra tình trạng đi khập khiễng, bước chân ngắn, và tăng áp lực lên các khớp lân cận.
• Độ chính xác giải phẫu (The 1 mm Rule): Đây là nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị gãy mắt cá. Khớp cổ chân chỉ có thể hoạt động tối ưu khi xương sên khớp chính xác với mặt khớp xương chày. Việc xương sên bị lệch ra phía ngoài chỉ 1 mm đã được chứng minh là làm giảm diện tích tiếp xúc chày/sên lên đến 40%. Sự giảm diện tích tiếp xúc này làm tăng áp lực tại vùng tiếp xúc còn lại, dẫn đến nguy cơ cao phát triển thoái hóa khớp cổ chân sau chấn thương (Post-Traumatic Arthritis).

Xem tiếp tại đây