P. Quản lý Chất lượng - 

Trong thực hành khám chữa bệnh hàng ngày, cận lâm sàng đóng vai trò trung tâm trong chẩn đoán, theo dõi và tiên lượng bệnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy trên 70% quyết định lâm sàng được dựa trên kết quả xét nghiệm.  Tuy nhiên, thực tế hiện nay, việc liên thông và công nhận kết quả giữa các cơ sở y tế gặp nhiều khó khăn do sự chênh lệch về chất lượng phòng xét nghiệm, sự thiếu thống nhất trong quy trình, cũng như hạn chế trong ứng dụng công nghệ thông tin. Để khắc phục tình trạng này, cần có chiến lược đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng phòng xét nghiệm trên toàn hệ thống y tế, từ đó tiến tới liên thông kết quả phục vụ người bệnh một cách hiệu quả, tiết kiệm và an toàn.

Đoàn Sở y tế Đà Nẵng tham gia hội nghị

Thực trạng hiện nay tại Việt Nam

Trong gần 1 thập niên qua, từ sau Quyết định số 316/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường năng lực hệ thống quản lý chất lượng xét nghiệm y học giai đoạn 2016 – 2025, đã có nhiều nỗ lực để cải thiện hệ thống phòng xét nghiệm như nâng cao năng lực kiểm chuẩn, phát triển mạng lưới phòng xét nghiệm tham chiếu... Một số bệnh viện tuyến trung ương và các trung tâm lớn đã đạt chuẩn ISO 15189, tham gia chương trình ngoại kiểm quốc tế... Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn rất nhiều thách thức: chênh lệch trình độ giữa các tuyến, chất lượng nhân lực không đồng đều, thiếu chuẩn hóa quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý còn chưa đồng bộ…

Ngày 30.9 vừa qua là hạn cuối để các bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam cũng đã thực hiện đúng tiến độ theo Thông tư 13/2025/TT-BYT. Tuy nhiên để Bệnh viện chúng ta có thể liên thông kết quả xét nghiệm vẫn còn là một thách thức không nhỏ.

Kinh nghiệm quốc tế

• Mỹ: Sử dụng chuẩn HL7 và LOINC để chia sẻ kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện.
• Châu Âu: Bắt buộc các phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189; nhiều nước đã xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu y tế quốc gia.
• Singapore: Với hệ thống NEHR (National Electronic Health Record), kết quả xét nghiệm của người dân được lưu trữ tập trung và sử dụng tại mọi cơ sở y tế.

Ý nghĩa của việc liên thông kết quả xét nghiệm

Theo báo cáo của Bộ Y tế tại hội nghị Tổng kết đề án “Tăng cường năng lực hệ thống quản lý chất lượng phòng xét nghiệm y học giai đoạn 2016-2025 và thực hiện liên thông kết quả xét nghiệm”, mỗi năm chúng ta cần 30.000 tỷ đồng cho việc thực hiện các xét nghiệm, việc liên thông xét nghiệm giữa các cơ sở y tế có thể tiết kiệm 1/5 con số đó mỗi năm. Tuy nhiên ngoài việc giảm chi ngân sách, việc chuẩn hóa chất lượng phòng xét nghiệm và liên thông kết quả mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Đối với người bệnh: Giảm số lần lấy mẫu, hạn chế bị ảnh hưởng đến sức khỏe, thời gian và chi phí, tăng sự tin tưởng vào hệ thống y tế.
• Đối với bác sĩ và cơ sở y tế: Có dữ liệu chính xác, thống nhất để đưa ra quyết định điều trị; giảm xét nghiệm trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực.
• Đối với cơ quan quản lý: Nâng cao năng lực giám sát chất lượng dịch vụ y tế, phát hiện bất cập và xây dựng chính sách phù hợp.
• Đối với y tế công cộng: Có nguồn dữ liệu lớn phục vụ nghiên cứu dịch tễ, quản lý bệnh mạn tính và phòng chống dịch bệnh.

Giải pháp nâng cao chất lượng phòng xét nghiệm và liên thông kết quả

Hiện nay, Bộ Y tế đang ban hành dự thảo Danh mục các xét nghiệm - dịch vụ cận lâm sàng và điều kiện sử dụng kết quả cận lâm sàng khi liên thông giữa các cơ sở khám bệnh - chữa bệnh. Để tiến tới liên thông kết quả, việc nâng cao chất lượng phòng xét nghiệm cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:

• Áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 15189 hoặc tương đương.
• Thiết lập hệ thống kiểm chuẩn nội bộ (IQC) và tham gia chương trình ngoại kiểm (EQA).
• Định kỳ đánh giá, công bố công khai về chất lượng phòng xét nghiệm theo quyết định 2429/QĐ-BYT của Bộ Y tế.
• Phát triển phần mềm quản lý xét nghiệm thống nhất, áp dụng chuẩn HL7 và LOINC.
• Tích hợp kết quả xét nghiệm vào hồ sơ sức khỏe điện tử (EHR).
• Sử dụng mã QR, chữ ký số để xác thực và bảo mật thông tin.
• Bộ Y tế ban hành khung pháp lý cụ thể về liên thông dữ liệu xét nghiệm.
• Thiết lập hệ thống giám sát chất lượng xét nghiệm ở cấp quốc gia.

Kết luận

Việc nâng cao chất lượng các phòng xét nghiệm hướng tới liên thông kết quả giữa các cơ sở y tế không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là bước tiến tất yếu trong quá trình chuyển đổi số y tế quốc gia. Khi hệ thống phòng xét nghiệm được chuẩn hóa và liên thông, người bệnh sẽ được hưởng lợi rất lớn, ngành y tế sẽ có được một nguồn dữ liệu y tế chuẩn mực, góp phần vào công tác quản lý, nghiên cứu và hoạch định chính sách. Nếu được thực hiện quyết liệt, liên thông kết quả xét nghiệm sẽ trở thành một cột mốc quan trọng trong hành trình xây dựng hệ thống y tế Việt Nam hiện đại, công bằng và bền vững.