Bệnh động mạch vành là gì?

Khoa Nội Tim Mạch -

Trong những năm gần đây, các bệnh lý tim mạch ngày càng gia tăng và trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới. Trong đó, bệnh động mạch vành là một trong những “thủ phạm” nguy hiểm nhất, âm thầm tấn công trái tim mỗi ngày. Hiểu biết và nhận thức đúng đắn về căn bệnh này để phòng ngừa, phát hiện sớm và sống khỏe mạnh hơn với trái tim của mình.

BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH LÀ GÌ?

Động mạch vành là hệ thống mạch máu cung cấp máu nuôi cho tim hoạt động. Khi các mạch máu này bị hẹp hoặc tắc nghẽn (thường do mảng xơ vữa, cục máu đông…), máu không thể đến nuôi cơ tim đầy đủ, gây ra tình trạng thiếu máu cơ tim, còn gọi là bệnh động mạch vành.

Các dạng của bệnh động mạch vành bao gồm:

• Đau thắt ngực ổn định: xảy ra khi tim cần nhiều oxy hơn bình thường (ví dụ khi gắng sức).
• Đau thắt ngực không ổn định: cơn đau xảy ra đột ngột, có thể là dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim.
• Nhồi máu cơ tim: xảy ra khi mạch vành bị tắc hoàn toàn, gây hoại tử cơ tim – đe dọa tính mạng.

VÌ SAO BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH NGUY HIỂM?

Bệnh động mạch vành được mệnh danh là “kẻ giết người số 1” bởi vì:

Diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, không có triệu chứng rõ ràng.

Là nguyên nhân chính gây:

• Nhồi máu cơ tim cấp
• Suy tim cấp và mạn
• Rối loạn nhịp tim
• Đột tử

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tử vong nhanh chóng hoặc để lại di chứng suy tim mạn tính.

NGUYÊN NHÂN CỦA BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH

Bệnh động mạch vành hình thành do quá trình xơ vữa động mạch, làm thành mạch máu dày lên, hẹp lại và mất tính đàn hồi. Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng này, gồm:

1. Yếu tố không thể thay đổi

• Tuổi tác: nguy cơ tăng cao sau tuổi 45 (nam) và 55 (nữ).
• Giới tính: nam giới có nguy cơ cao hơn, nhưng phụ nữ sau mãn kinh cũng dễ mắc bệnh.
• Tiền sử gia đình: cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh tim mạch sớm.

2. Yếu tố có thể thay đổi

• Tăng huyết áp: làm tăng áp lực lên thành mạch, gây tổn thương thành mạch.
• Tăng mỡ máu: đặc biệt là LDL-C (cholesterol “xấu”).
• Hút thuốc lá: là yếu tố nguy cơ hàng đầu, gây tổn thương nội mạc mạch máu.
• Đái tháo đường: đường huyết cao làm tổn thương mạch máu.
• Thừa cân – béo phì
• Ít vận động thể lực
• Căng thẳng tâm lý kéo dài
• Uống nhiều rượu bia.

TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT

Bệnh động mạch vành có thể không biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

Đau thắt ngực:

• Cảm giác bóp nghẹt, đè nặng hoặc nóng rát ở ngực trái hoặc giữa ngực.
• Đau lan lên cổ, vai trái, cánh tay trái, lưng hoặc hàm.
• Xuất hiện khi gắng sức, căng thẳng; giảm khi nghỉ ngơi hoặc được dùng thuốc dãn mạch.

Khó thở, mệt mỏi khi vận động nhẹ.

Hồi hộp, đánh trống ngực

Ngất xỉu hoặc chóng mặt không rõ nguyên nhân.

Trong trường hợp nhồi máu cơ tim cấp, các triệu chứng có thể rất dữ dội: đau ngực kéo dài trên 15 phút, khó thở nghiêm trọng, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn… Cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức, vì mỗi phút trôi qua, cơ tim càng bị tổn thương nặng hơn.

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

1. Chẩn đoán

Các phương pháp giúp phát hiện bệnh bao gồm:

• Điện tim thường hoặc gắng sức.
• Siêu âm tim thường hoặc siêu âm tim gắng sức.
• Chụp X-quang tim – phổi
• Xét nghiệm máu (mỡ máu, đường huyết…
• Chụp động mạch vành (chụp cắt lớp vi tinh hoặc chụp qua ống thông): là phương pháp chính xác nhất để xác định vị trí và mức độ hẹp.

2. Điều trị

Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

Thay đổi lối sống (bắt buộc)

Dùng thuốc:

• Thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel…)
• Thuốc hạ mỡ máu
• Thuốc hạ huyết áp, giãn mạch vành…

Can thiệp mạch vành:

• Đặt stent động mạch vành qua da (PCI)
• Phẫu thuật bắc cầu mạch vành trong trường hợp tổn thương nặng.

Việc điều trị cần được duy trì suốt đời và theo sát bởi bác sĩ chuyên khoa tim mạch.

PHÒNG NGỪA BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH NHƯ THẾ NÀO?

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đối với bệnh động mạch vành, phòng ngừa sớm là cách tốt nhất để bảo vệ trái tim.

1. Kiểm soát các yếu tố nguy cơ

• Đo huyết áp định kỳ, giữ < 140/90 mmHg.
• Xét nghiệm mỡ máu, kiểm soát LDL-C < 100 mg/dL (hoặc thấp hơn nếu có yếu tố nguy cơ).
• Kiểm soát đường huyết chặt chẽ (HbA1c < 7% nếu có đái tháo đường).
• Duy trì cân nặng hợp lý (BMI từ 18.5–23).

2. Chế độ ăn uống lành mạnh

• Giảm muối, mỡ động vật, đường, thức ăn chế biến sẵn.
• Tăng rau xanh, trái cây, cá, ngũ cốc hạt.
• Uống đủ nước, hạn chế rượu bia.

3. Tăng cường hoạt động thể chất

• Tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội…).
• Tránh ngồi quá lâu, nên vận động nhẹ nhàng mỗi 1–2 giờ.

4. Ngừng hút thuốc lá hoàn toàn

• Không chỉ thuốc lá, mà cả thuốc lá điện tử, thuốc lào, shisha…

5. Kiểm soát căng thẳng

• Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc.
• Học cách thư giãn: yoga, thiền, đọc sách, nghe nhạc…

KẾT LUẬN

Bệnh động mạch vành là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát tốt nếu chúng ta có kiến thức đúng và hành động kịp thời. Hãy nhớ rằng, trái tim khỏe mạnh là nền tảng của một cuộc sống hạnh phúc. Hãy bắt đầu chăm sóc trái tim của bạn ngay từ hôm nay, bằng những thay đổi đơn giản nhưng bền vững trong lối sống.

Để được tư vấn và điều trị về bênh động mạch vành, xin vui lòng liên hệ:

Phòng khám Nội Tim mạch - Khoa Nội Tim Mạch - Bệnh Viện Đa khoa Quảng Nam - 01 Nguyễn Du- Phường Tam Kỳ- TP. Đà Nẵng.