Ngày Thế giới phòng chống Tăng huyết áp 17/05/2026: “Đo huyết áp đúng – Kiểm soát tốt – Sống khỏe dài lâu”

Khoa Nội Tim mạch - 

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, bệnh tăng huyết áp đang ngày càng phổ biến và trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 5 người trưởng thành thì có ít nhất 1 người mắc tăng huyết áp. Tại Việt Nam, tỷ lệ này đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt ở người trẻ do lối sống thiếu lành mạnh và áp lực cuộc sống.

I. Tăng huyết áp là gì?

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực máu trong động mạch tăng cao hơn mức bình thường. Huyết áp được đo bằng hai chỉ số:

• Huyết áp tâm thu (chỉ số trên): áp lực khi tim bơm máu ra động mạch.
• Huyết áp tâm trương (chỉ số dưới): áp lực khi tim nghỉ giữa hai nhịp đập.

Theo hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế Việt Nam, người lớn được coi là bị tăng huyết áp khi huyết áp ≥ 140/90 mmHg trong nhiều lần đo khác nhau.

Đo huyết áp đúng – Kiểm soát huyết áp tốt là cách tốt nhất để kéo dài tuổi thọ

II. Vì sao tăng huyết áp nguy hiểm?

Tăng huyết áp được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” bởi vì:

- Bệnh diễn tiến âm thầm, thường không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm.

- Nếu không được phát hiện và điều trị, tăng huyết áp sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm:

• Đột quỵ (tai biến mạch máu não)
• Nhồi máu cơ tim
• Suy tim
• Suy thận
• Tổn thương mắt, mù lòa

Hầu hết những biến chứng này đều để lại hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và thậm chí là đe dọa tính mạng.

III. Những yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp

Tăng huyết áp có thể xuất phát từ nhiều yếu tố nguy cơ, bao gồm:

1. Yếu tố không thay đổi được

• Tuổi tác: Người trên 40 tuổi có nguy cơ cao hơn.
• Yếu tố gia đình: Gia đình có người bị tăng huyết áp thì nguy cơ sẽ cao hơn.
• Giới tính: Nam giới thường mắc sớm hơn phụ nữ.

2. Yếu tố có thể thay đổi được

• Ăn mặn, nhiều muối
• Thừa cân, béo phì
• Ít vận động thể chất
• Hút thuốc lá
• Uống nhiều rượu bia
• Căng thẳng, stress kéo dài
• Chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây, nhiều chất béo bão hòa.

Đây là những yếu tố này hoàn toàn có thể thay đổi được nếu chúng ta có kiến thức và hành động đúng cách.

IV. Làm sao để biết mình bị tăng huyết áp?

Do tăng huyết áp ít biểu hiện triệu chứng, nên việc đo huyết áp định kỳ là cách duy nhất để phát hiện sớm bệnh. Các biểu hiện có thể gặp nhưng thường không đặc hiệu:

• Nhức đầu, chóng mặt
• Đau tức ngực
• Mệt mỏi, khó ngủ
• Hoa mắt, mờ mắt
• Hồi hộp, tim đập nhanh

Tuy nhiên, những triệu chứng này thường chỉ xuất hiện khi huyết áp đã tăng cao hoặc có biến chứng. Vì vậy, mọi người nên chủ động kiểm tra huyết áp từ sớm và định kỳ, đặc biệt sau tuổi 40.

V. Làm thế nào để phòng ngừa tăng huyết áp?

Phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp chủ yếu dựa vào việc thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh.

1. Ăn uống hợp lý

• Giảm muối: Chỉ nên ăn < 5g muối/ngày (khoảng 1 thìa cà phê).
• Tăng rau xanh và trái cây: Giúp bổ sung kali, chất xơ, hỗ trợ hạ huyết áp.
• Hạn chế chất béo bão hòa: Ăn ít mỡ động vật, da, tạng, lòng đỏ trứng...
• Hạn chế đường và tinh bột: Tránh tăng cân và rối loạn chuyển hóa.
• Uống đủ nước, hạn chế đồ uống có cồn, nước ngọt có gas.

2. Tăng cường vận động thể lực

• Tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần.
• Các hoạt động phù hợp như: đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, yoga…
• Tránh lối sống tĩnh tại, ngồi lâu một chỗ.

3. Duy trì cân nặng hợp lý

• Chỉ số BMI (cân nặng/chiều cao bình phương) nên ở trong khoảng 18,5–23.
• Mỗi 1kg giảm được có thể giúp hạ 1mmHg huyết áp.

4. Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia

• Thuốc lá gây tổn thương mạch máu, làm huyết áp tăng cao hơn.
• Uống nhiều rượu bia làm tim phải hoạt động quá sức, dễ gây biến chứng.

5. Giảm căng thẳng, giữ tinh thần lạc quan

• Ngủ đủ giấc (7–8 tiếng/ngày)
• Thực hành thiền, yoga, nghe nhạc nhẹ, đọc sách…
• Tránh lo âu quá mức, học cách kiểm soát cảm xúc.

6. Tái khám định kỳ và tuân thủ điều trị

• Nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, cần dùng thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ.
• Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều.
• Tái khám định kỳ để theo dõi và điều chỉnh phù hợp.

Thông điệp Ngày Thế giới Phòng chống Tăng huyết áp 2026

“Đo huyết áp đúng – Kiểm soát tốt – Sống khỏe dài lâu.”

Tăng huyết áp hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Đừng chờ đến khi xuất hiện biến chứng mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của mình.

Hãy dành vài phút để đo huyết áp hôm nay – một hành động nhỏ nhưng có thể bảo vệ trái tim, não bộ và tương lai của chính bạn.

Để được tư vấn và điều trị về bênh TĂNG HUYẾT ÁP, xin vui lòng liên hệ:

Khoa Nội Tim Mạch - Bệnh Viện Đa khoa Quảng Nam - 01 Nguyễn Du- Phường Tam Kỳ- TP. Đà Nẵng.