Viêm bờ mi do Demodex: Nguyên nhân thường bị bỏ sót

Bs. Lê Văn Hiếu – Khoa Mắt

Bạn đã bao giờ rơi vào tình trạng đôi mắt luôn đỏ cộm, ngứa ngáy dai dẳng, dù đã nhỏ đủ loại thuốc nhưng chỉ đỡ vài ngày rồi lại tái phát? Rất có thể, thủ phạm không phải là bụi bẩn hay vi khuẩn thông thường, mà là một sinh vật nhỏ bé mang tên: Demodex.

1. Demodex là gì?

Demodex thực chất là một loại ký sinh trùng thuộc họ chân khớp, có kích thước siêu nhỏ mà mắt thường không thể nhìn thấy. Chúng "thích" nhất là sống trong các nang lông và tuyến bã nhờn trên khuôn mặt người, đặc biệt là ở chân lông mi.

Có hai loại chính gây hại cho mắt:

• Demodex folliculorum: Thường tụ tập ở nang lông mi, gây rụng mi.
• Demodex brevis: "Lặn" sâu hơn vào các tuyến bã nhờn (tuyến Meibomius), gây tắc nghẽn và viêm nhiễm sâu.

2. Tại sao viêm bờ mi do Demodex hay bị bỏ sót?

Nhiều bác sĩ trong các chẩn đoán sơ bộ , thường nhầm lẫn viêm bờ mi do Demodex với đau mắt đỏ (viêm kết mạc) hoặc dị ứng thời tiết.

Lý do là vì triệu chứng của chúng rất giống nhau:

• Ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt là vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy (đây là lúc Demodex hoạt động mạnh nhất).
• Cảm giác cộm như có cát trong mắt.
• Bờ mi đỏ, sưng nhẹ và đôi khi rụng lông mi bất thường.

Dấu hiệu đặc trưng: Nếu bạn soi gương kỹ và thấy xuất hiện các vảy gàu dạng ống (như những chiếc bao nhỏ) bao quanh gốc lông mi, thì gần như chắc chắn Demodex đang "làm tổ" tại đó.

 

3. Hệ lụy của việc "nuôi" Demodex quá lâu

Nếu không được điều trị đúng cách, sự hiện diện quá mức của loài ký sinh trùng này sẽ dẫn đến:

• Viêm bờ mi mãn tính: Gây sẹo hóa bờ mi.
• Rối loạn tuyến Meibomius: Làm lớp mỡ của phim nước mắt bị thiếu hụt, dẫn đến khô mắt trầm trọng.
• Tổn thương giác mạc: Trong trường hợp nặng, viêm nhiễm có thể lan sâu gây mờ mắt.

4. Cách đối phó hiệu quả: Không chỉ là thuốc nhỏ mắt

Vì Demodex là ký sinh trùng, nên các loại thuốc kháng sinh hay kháng viêm thông thường thường không mang lại hiệu quả triệt để.

Bí quyết nằm ở tinh dầu tràm trà (Tea Tree Oil)

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng tinh dầu tràm trà là "khắc tinh" số một của Demodex. Tuy nhiên, bạn không nên tự ý bôi tinh dầu nguyên chất lên mắt vì sẽ gây bỏng rát. Hãy sử dụng:

• Các sản phẩm vệ sinh mắt chuyên dụng (khăn lau, bọt rửa) có chứa nồng độ tinh dầu tràm trà phù hợp.
• Vệ sinh bờ mi hàng ngày để loại bỏ thức ăn (bã nhờn) của chúng.
• Thay đổi thói quen sinh hoạt:
• Giặt giũ thường xuyên: Vỏ gối, khăn mặt cần được giặt bằng nước nóng và phơi dưới nắng gắt.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Demodex có thể lây truyền qua khăn tắm hoặc đồ trang điểm.
• Tẩy trang kỹ: Loại bỏ hoàn toàn mỹ phẩm vùng mắt trước khi đi ngủ.

Lời khuyên từ bác sĩ nhãn khoa: Nếu bạn bị viêm mắt dai dẳng trên 2 tuần, hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được soi tươi lông mi dưới kính hiển vi. Đây là phương pháp nhanh nhất và chính xác nhất để "điểm mặt chỉ tên" Demodex và có phác đồ điều trị dứt điểm.

Lược dịch: Demodex mites: facts and controversies. Jingbo Liu, Hosam Sheha, và Scheffer C.G. Tseng . Tạp chí Clinics in Dermatology (2010).