U mô thừa tuyến vú

Bs Phan Tuấn Kiệt – 

U mô thừa (hamartoma) là những khối u lành tính có thể phát triển ở nhiều cơ quan khác nhau, bao gồm phổi, thận, da và vú. U mô thừa ở vú chứa biểu mô tuyến, mô mỡ và mô xơ với tỷ lệ khác nhau. U phát triển chậm và kích thước khác nhau, từ những khối nhỏ đến những khối u có đường kính 10–12 cm, có thể chiếm gần như toàn bộ vú. U mô thừa chiếm 4–8% các tổn thương lành tính ở vú được chẩn đoán ở phụ nữ [2], có đến 60% không có triệu chứng lâm sàng, một số có biểu hiện lâm sàng rõ ràng khi thăm khám dưới dạng các khối u mềm, tròn hoặc hình bầu dục, có bề mặt nhẵn và di động so với các mô xung quanh [3]. Việc sử dụng ngày càng nhiều phương pháp chụp nhũ ảnh sàng lọc đã dẫn đến sự gia tăng chẩn đoán u mô thừa ở vú [1].

Biểu hiện hình ảnh siêu âm của u mô thừa vú rất khác nhau do sự thay đổi về hàm lượng mô mỡ và mô xơ, đa phần có dạng các khối đặc, rõ nét, hình bầu dục nằm song song với mặt phẳng da. Cấu trúc không đồng nhất với các vùng giảm âm xen lẫn với các vùng tăng âm dạng dải hoặc dạng nốt, phản ánh sự hiện diện của mô mỡ, biểu mô và mô liên kết xơ (Hình 1). Không có hiện tượng tăng sinh mạch máu trên hình ảnh Doppler màu. Chẩn đoán có thể khó khăn khi khối u nhỏ, hàm lượng mỡ thấp và vỏ giả không hoàn chỉnh. U mô thừa có lượng mô mỡ đáng kể đôi khi giống với u mỡ [1].

Hình 1. Hình siêu âm cho thấy một khối hình bầu dục với hồi âm không đồng nhất với thành phần mô giảm âm và tăng âm, điển hình của u mô thừa vú (hamartoma).

U mô thừa thường được nhìn thấy trên ảnh chụp X-quang tuyến vú (nhũ ảnh) dưới dạng các khối hình bầu dục hoặc tròn, không đồng nhất với các vùng cản quang và thấu quang phản ánh sự hiện diện của các mô có mật độ khác nhau và có lớp vỏ giả cản quang mỏng (Hình 2). Khi khối u phát triển, nhu mô vú lân cận bị chèn ép và tạo thành lớp vỏ giả bao quanh tổn thương [1]. Mô tả kinh điển là thuật ngữ hình ảnh vú trong vú. U mô thừa chứa lượng mô xơ tương đối cao có mật độ đồng nhất, do đó có thể khó phân biệt chúng với u xơ tuyến vú (fibroadenoma). Những u chủ yếu bao gồm mô mỡ có thể bắt giống u mỡ, ổ hoại tử mỡ hoặc nang dầu. Tuy nhiên, hai tổn thương sau hầu như luôn liên quan đến tiền sử phẫu thuật hoặc các loại chấn thương khác, điều này có thể giúp chẩn đoán phân biệt [1].

Hình 2. Hình ảnh điển hình của u mô thừa (hamartoma) trên phim chụp nhũ ảnh: một khối có ranh giới rõ ràng, chứa một lượng lớn mỡ (thấu quang) và các thành phần mô sợi tuyến (cản quang).

Chuyển dạng ác tính của u mô thừa rất hiếm gặp, nhưng nó có thể xảy ra vì khối u chứa biểu mô [4]. Trong các trường hợp ung thư liên quan đến u mô thừa được báo cáo, chẩn đoán được đưa ra do các phát hiện nghi ngờ trên chụp X-quang tuyến vú hoặc siêu âm bên trong một u mô thừa điển hình (cụ thể là vi vôi hóa hoặc các vùng mờ có gai trên chụp nhũ ảnh, các tổn thương giảm âm không đều trên siêu âm) [1], [4]. Do đó, điều quan trọng là phải nhận biết được các đặc điểm siêu âm và chụp X-quang tuyến vú đáng ngờ có thể xuất hiện trong u lành tính (hamartoma).

Kết bài, tôi xin trình bày một trường hợp lâm sàng tại BVĐK Quảng Nam. Bệnh nhân nữ 48 tuổi tới khám vì tìm thấy khối ở vú phải. Hình ảnh siêu âm và chụp X-quang tuyến vú điển hình u mô thừa vú.

Hình 3. Hình X-quang vú và siêu âm bệnh nhân nữ 48 tuổi điển hình u mô thừa vú.

Tài liệu tham khảo

1. Presazzi A, Di Giulio G, Calliada F. Breast hamartoma: ultrasound, elastosonographic, and mammographic features. Mini pictorial essay. J Ultrasound. 2015 Jul 26;18(4):373-7. doi: 10.1007/s40477-015-0175-0. PMID: 26550075; PMCID: PMC4630282.
2. Tse GM, Law BK, Ma TK, Chan AB, Pang LM, Chu WC, Cheung HS. Hamartoma of the breast: a clinicopathological review. J Clin Pathol. 2002 Dec;55(12):951-4. doi: 10.1136/jcp.55.12.951. PMID: 12461066.
3. Amir RA, Sheikh SS. Breast hamartoma: a report of 14 cases of an under-recognized and under-reported entity. Int J Surg Case Rep. 2016;22:1-4. doi: 10.1016/j.ijscr.2016.02.032. PMID: 26974365.
4. Mohamed A. Breast hamartoma: Unusual radiological presentation. Radiol Case Rep. 2020 Oct 1;15(12):2714-2717. doi: 10.1016/j.radcr.2020.10.015. PMID: 33133326.